BÀI 2: TRIỂN KHAI VÀ QUẢN TRỊ WEB SERVER (IIS & LINUX STACK)

2.3. Quản trị Web Server trên Linux (LAMP/LEMP Stack)

2.3.1. Lý thuyết kiến trúc LAMP/LEMP

Hơn 70% website trên Internet hiện nay chạy trên nền tảng Linux mã nguồn mở bằng giao diện dòng lệnh (CLI).

• L (Linux): Hệ điều hành nền tảng (Ubuntu, CentOS).

• A (Apache) / E (Nginx – đọc là Engine-X): Web Server. Nginx hiện được ưa chuộng hơn vì khả năng chịu tải kết nối đồng thời cực tốt.

• M (MariaDB/MySQL): Hệ quản trị Cơ sở dữ liệu.

• P (PHP): Ngôn ngữ lập trình xử lý logic.

• Server Block (Nginx): Tương đương với Bindings trên IIS, dùng để trỏ tên miền vào đúng thư mục vật lý chứa mã nguồn (vd: /var/www/html/mywebsite).

2.3.2. THỰC HÀNH: Xây dựng máy chủ LEMP Stack và cài WordPress

PHẦN 1: THAO TÁC TRÊN MÁY ẢO (ĐÓNG VAI TRÒ LÀ WEB SERVER LINUX)

Học sinh khởi động máy ảo Ubuntu/CentOS, mở ứng dụng Terminal (cửa sổ dòng lệnh) và làm việc hoàn toàn bằng lệnh.

Bước 1: Lấy địa chỉ IP và Mở tường lửa (Rất quan trọng)

1. Gõ lệnh lấy địa chỉ IP của máy ảo:

   Bash

   ip a
   

   (Ghi ra giấy địa chỉ IP, ví dụ: 192.168.100.20)

2. Mở Port 80 (HTTP) trên tường lửa của Ubuntu (UFW) để cho phép máy thật truy cập vào:

   Bash

   sudo ufw allow 80/tcp
   sudo ufw reload
   

Bước 2: Cài đặt LEMP Stack (Nginx, MariaDB, PHP)

1. Cài đặt Web Server Nginx và Database MariaDB:

   Bash

   sudo apt update
   sudo apt install nginx mariadb-server -y
   

2. Cài đặt PHP và các tiện ích đi kèm bắt buộc cho WordPress:

   Bash

   sudo apt install php-fpm php-mysql php-curl php-gd php-mbstring php-xml php-zip -y
   

Bước 3: Tạo Cơ sở dữ liệu (Database) cho Website

1. Truy cập vào trình quản lý MySQL:

   Bash

   sudo mysql -u root
   

2. Cấp Database, User và Mật khẩu (Gõ từng dòng và Enter):

   SQL

   CREATE DATABASE db_wordpress;
   CREATE USER 'user_wp'@'localhost' IDENTIFIED BY 'MatKhauKho123!';
   GRANT ALL PRIVILEGES ON db_wordpress.* TO 'user_wp'@'localhost';
   FLUSH PRIVILEGES;
   EXIT;
   

Bước 4: Tải mã nguồn WordPress và phân quyền

1. Tải bộ cài WordPress mới nhất về và giải nén:

   Bash

   cd /tmp
   wget https://wordpress.org/latest.tar.gz
   tar -xvzf latest.tar.gz
   

2. Di chuyển toàn bộ code vào thư mục web:

   Bash

   sudo mv wordpress /var/www/html/myblog
   

3. Cấp quyền (Cực kỳ quan trọng): Để WordPress có thể tự động tải ảnh lên, ta phải giao quyền sở hữu thư mục này cho tài khoản của Nginx (tên là www-data):

   Bash

   sudo chown -R www-data:www-data /var/www/html/myblog
   sudo chmod -R 755 /var/www/html/myblog
   

Bước 5: Cấu hình Server Block (Trỏ tên miền)

1. Dùng trình soạn thảo Nano tạo file cấu hình cho web myblog.local:

   Bash

   sudo nano /etc/nginx/sites-available/myblog
   

2. Dán đoạn cấu hình chuẩn sau vào:

   Nginx

   server {
       listen 80;
       server_name myblog.local;
       root /var/www/html/myblog;
       index index.php index.html;
   
       location / {
           try_files $uri $uri/ /index.php?$args;
       }
   
       location ~ \.php$ {
           include snippets/fastcgi-php.conf;
           fastcgi_pass unix:/var/run/php/php8.1-fpm.sock; 
       }
   }
   

   (💡 Lưu ý : Cần kiểm tra phiên bản PHP thực tế đang cài để sửa số 8.1 cho đúng).

3. Bấm Ctrl + O -> Enter để lưu. Bấm Ctrl + X để thoát.

4. Kích hoạt Web và khởi động lại Nginx:

   Bash

   sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/myblog /etc/nginx/sites-enabled/
   sudo systemctl restart nginx
   

PHẦN 2: THAO TÁC TRÊN MÁY THẬT (ĐÓNG VAI TRÒ LÀ KHÁCH HÀNG)

Học sinh thu nhỏ máy ảo Linux lại, trở về màn hình Windows của máy trường để giả lập làm người dùng đang truy cập Internet.

Bước 1: Sửa file Hosts (Giả lập hệ thống DNS)

1. Mở Notepad bằng quyền Run as administrator.

2. Mở file theo đường dẫn C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts.

3. Thêm dòng khai báo để máy tính hiểu tên miền trỏ về máy ảo: 192.168.100.20 myblog.local (Nhập IP máy ảo lấy ở Bước 1 Phần 1).

4. Lưu file lại.

Bước 2: Chạy cài đặt Website trên Trình duyệt

1. Mở Google Chrome trên Máy thật, gõ vào thanh địa chỉ: http://myblog.local.

2. Trình duyệt sẽ xuyên qua mạng, gọi vào máy ảo Linux. Màn hình cài đặt WordPress sẽ hiện ra.

3. Học sinh thực hiện điền các thông tin kết nối Database đã tạo ở máy ảo:

   • Database Name: db_wordpress

   • Username: user_wp

   • Password: MatKhauKho123!

4. Bấm Run Installation, tạo tài khoản Admin (Quản trị viên) và đăng nhập vào bảng điều khiển (Dashboard) của Website. Hoàn thành bài Lab!

⚠️ 3 Lỗi học sinh thường xuyên gặp phải ở bài này:

1. Lỗi 502 Bad Gateway trên trình duyệt: * Nguyên nhân: Khai báo sai đường dẫn file php-fpm.sock trong Nginx. Ví dụ máy cài PHP 8.3 nhưng cấu hình Nginx lại gõ là 8.1.

   • Cách sửa: Vào Linux gõ lệnh ls /var/run/php/ để xem tên file chuẩn xác là gì và sửa lại trong file cấu hình nano.

2. Trình duyệt báo “This site can’t be reached” (Time out):

   • Nguyên nhân: Chưa mở Port 80 trên tường lửa UFW của Linux hoặc máy thật và máy ảo khác lớp mạng.

3. Cài WordPress xong, up ảnh lên báo lỗi “Unable to create directory”:

   • Nguyên nhân: Quên chạy lệnh chown ở Bước 4 (Phần 1). Web Server không có quyền ghi file vào ổ cứng.