4.1. Bộ công cụ chẩn đoán mạng (CMD Tools) Để “bắt bệnh” cho mạng, kỹ thuật viên không nhìn bằng mắt thường mà phải dùng công cụ dòng lệnh Command Prompt (CMD).
a. Lệnh
ipconfig /all(Kiểm tra danh tính)Chức năng: Xem toàn bộ cấu hình mạng hiện tại của máy tính.
Phân tích chỉ số quan trọng:
IPv4 Address: Địa chỉ của máy. Nếu thấy địa chỉ bắt đầu bằng 169.254.x.x (APIPA) -> Nghĩa là máy không nhận được IP từ Modem (Lỗi DHCP). Đây là dấu hiệu quan trọng nhất để biết kết nối đến Modem đang có vấn đề.
Default Gateway: Địa chỉ của Modem (Cục Wifi). Nếu dòng này trống (Empty), máy tính giống như bị nhốt trong phòng kín, không biết cửa ra Internet ở đâu.
b. Lệnh
Ping(Kiểm tra thông mạng)Cơ chế: Gửi gói tin đi và chờ phản hồi. Nếu có phản hồi (Reply) là thông, nếu không (Request timed out) là tắc.
Quy trình “Ping 3 bước” chuẩn đoán bệnh:
ping 127.0.0.1: Ping chính card mạng của mình. Nếu lỗi -> Hỏng phần cứng Card mạng hoặc chưa cài Driver.ping [IP Gateway]: (Ví dụping 192.168.1.1). Ping tới cục Modem. Nếu lỗi -> Mất kết nối từ máy đến Modem (Lỏng dây, Wifi quá yếu, Modem treo).ping 8.8.8.8: Ping ra Google. Nếu lỗi -> Modem vẫn sống nhưng đường truyền Internet của nhà mạng bị cắt (Đứt cáp quang, nợ cước).
4.2. Phân tích và xử lý các sự cố kết nối thường gặp
a. Lỗi “Chấm than vàng” (Limited Access)
Hiện tượng: Biểu tượng mạng có hình tam giác vàng .
Phân tích nguyên nhân:
Xung đột IP: Hai máy cùng tranh nhau một số IP (Do đặt IP Tĩnh trùng nhau).
DHCP treo: Modem hoạt động lâu ngày bị nóng, bộ cấp phát IP bị đơ.
IP rác: Máy tính còn lưu cấu hình IP của mạng cũ, không tương thích với mạng mới.
Giải pháp (Dùng lệnh CMD quyền Admin):
ipconfig /release: Ra lệnh “Buông bỏ” IP lỗi hiện tại.ipconfig /renew: Ra lệnh “Xin cấp mới” IP từ Modem.Nếu không được: Thiết lập IP Tĩnh thủ công theo dải mạng của Modem.
b. Lỗi “Dấu X đỏ” (Not Connected)
Phân tích: Đây là lỗi vật lý hoặc Driver.
Dây cáp mạng bị đứt ngầm, đầu hạt mạng rỉ sét tiếp xúc kém.
Card Wifi bị tắt nóng (phím chức năng trên Laptop) hoặc chưa cài Driver.
Xử lý: Kiểm tra dây cáp, cài lại Driver, bật công tắc Wifi.
4.3. Sự cố Trình duyệt Web và DNS
a. Có mạng nhưng không vào được Web (Lỗi DNS)
Hiện tượng: Ping 8.8.8.8 vẫn thông (Reply), ứng dụng Zalo/Skype vẫn chat được, nhưng mở Web gõ
facebook.comthì báo lỗi.Phân tích: Máy tính bị hỏng “cuốn danh bạ” (DNS). Nó kết nối được Internet nhưng không biết địa chỉ của Facebook nằm ở đâu để tải về.
Xử lý:
Đổi DNS trên Card mạng sang Google DNS:
8.8.8.8/8.8.4.4.Xóa bộ nhớ đệm DNS cũ bằng lệnh:
ipconfig /flushdns.
b. Lỗi Bảo mật SSL (“Kết nối của bạn không phải là riêng tư”)
Hiện tượng: Vào web bị chặn lại, báo lỗi chứng chỉ bảo mật.
Nguyên nhân: Đa số do Sai ngày giờ hệ thống. Nếu máy tính đang là năm 2005, nó sẽ cho rằng chứng chỉ bảo mật của trang web (năm 2025) là không hợp lệ.
Xử lý: Chỉnh lại ngày giờ hệ thống (Update Time) cho đúng hiện tại.
c. Lỗi Proxy (Lỗi quay vòng tròn)
Hiện tượng: Mạng tốt nhưng trình duyệt không tải được trang, báo lỗi Proxy Server.
Nguyên nhân: Do virus hoặc phần mềm Fake IP cài đè thông số Proxy, khiến trình duyệt đi đường vòng và bị lạc.
Xử lý: Vào
Internet Options-> thẻConnections->LAN Settings-> Bỏ dấu tích ở mục “Use a proxy server for your LAN”.
3. Bài tập thực hành (3 giờ)
Bài tập 4.1: Chẩn đoán mạng bằng lệnh (Diagnosis)
Tình huống: Máy tính bị mất kết nối Internet.
Yêu cầu: Học viên dùng CMD thực hiện quy trình Ping 3 bước để kết luận lỗi nằm ở đâu (Tại máy, Tại Modem hay Tại nhà mạng).
Thao tác:
Gõ
ipconfiglấy IP Gateway.Thực hiện Ping Gateway.
Thực hiện Ping 8.8.8.8.
Thực hiện Ping https://www.google.com/search?q=dantri.com.vn (Check DNS).
Bài tập 4.2: Xử lý sự cố Xung đột IP (Simulation)
Tình huống giả định: Hai máy tính trong lớp cùng đặt IP tĩnh là
192.168.1.99.Hiện tượng: Máy tính báo lỗi “Windows has detected an IP address conflict”.
Thao tác: Học viên vào
Network and Sharing Center-> Chuyển cấu hình từ Static IP về Obtain IP Automatically (IP Động) để khắc phục.
Bài tập 4.3: Khắc phục lỗi Proxy trên trình duyệt
Tình huống: Giáo viên cố tình chỉnh sai Proxy trong LAN Settings. Trình duyệt không vào được mạng dù Ping vẫn thông.
Thao tác: Học viên phân tích triệu chứng -> Tìm đến phần cài đặt Proxy trong trình duyệt -> Gỡ bỏ Proxy sai để khôi phục kết nối.
4. Câu hỏi ôn tập
Câu 1: Địa chỉ IP
169.254.x.xxuất hiện khi nào?Đáp: Khi máy tính cài đặt IP động (DHCP) nhưng không tìm thấy Modem để xin IP, Windows sẽ tự gán địa chỉ này (APIPA).
Câu 2: Tại sao Ping 8.8.8.8 được mà vào web
google.comkhông được?Đáp: Do lỗi DNS (Hệ thống phân giải tên miền). Cần đổi DNS Server.
Câu 3: Lệnh
ipconfig /releasevàipconfig /renewdùng để làm gì?Đáp: Dùng để xóa IP cũ bị lỗi và xin cấp lại IP mới từ Modem (thường dùng để sửa lỗi Chấm than vàng).
