BÀI 4: NỀN TẢNG CỦA C# 2008

4.1. Các kiểu dữ liệu (Data Types)

Biến là tên gọi cho một vùng nhớ, dùng để lưu trữ dữ liệu. Mọi biến trong C# phải được khai báo kiểu dữ liệu.

• Phép toán:

  • Số học: +, -, *, / (chia), % (chia lấy dư).

  • So sánh: == (bằng), != (không bằng), >, <, >=, <=.

  • Logic: && (VÀ), || (HOẶC), ! (Phủ định).

  • Gán: =, +=, -=, *=, /=.

4.2. Kiểu dữ liệu mảng (Array) và ArrayList

• Mảng (Array):

  • Khái niệm: Dùng để lưu trữ một tập hợp cố định các phần tử cùng kiểu dữ liệu.

  • Khai báo: kieu_du_lieu[] ten_mang = new kieu_du_lieu[so_phan_tu];

  • Ví dụ:

    C#

     

    // Tạo mảng 5 số nguyên
    int[] diemSo = new int[5];
    // Gán giá trị
    diemSo[0] = 8;
    diemSo[1] = 10;
    // ...
    // Lấy giá trị
    Console.WriteLine(diemSo[1]); // In ra 10
    

  • Ưu điểm: Tốc độ truy xuất nhanh.

  • Nhược điểm: Kích thước cố định, không thể thêm/xóa sau khi tạo.

• ArrayList: (Nằm trong System.Collections)

  • Khái niệm: Dùng để lưu trữ một tập hợp các phần tử (đối tượng) có kích thước linh động.

  • Khai báo: ArrayList list = new ArrayList();

  • Ví dụ:

    C#

     

    using System.Collections;
    // ...
    ArrayList myList = new ArrayList();
    myList.Add(10); // Thêm số nguyên
    myList.Add("Xin chào"); // Thêm chuỗi
    myList.Add(true); // Thêm bool
    
    myList.RemoveAt(0); // Xóa phần tử ở vị trí 0
    
    Console.WriteLine(myList[0]); // In ra "Xin chào"
    

  • Ưu điểm: Kích thước linh động (thêm/xóa thoải mái).

  • Nhược điểm: Chậm hơn Array, không an toàn về kiểu (có thể chứa nhiều kiểu dữ liệu lẫn lộn).

  • Ghi chú: Trong C# 2.0+ (VS 2008 hỗ trợ), người ta thường dùng List<T> (Generic) thay cho ArrayList để đảm bảo an toàn kiểu. Ví dụ: List<int> numbers = new List<int>();

4.3. Phát biểu rẽ nhánh (Conditional Statements)

• Phát biểu if…else: Dùng để kiểm tra một điều kiện và thực thi các khối lệnh tương ứng.

  C#

   

  int tuoi = 18;
  if (tuoi >= 18)
  {
      Console.WriteLine("Bạn là người trưởng thành.");
  }
  else if (tuoi >= 13)
  {
      Console.WriteLine("Bạn là thanh thiếu niên.");
  }
  else
  {
      Console.WriteLine("Bạn là trẻ em.");
  }
  

• Phát biểu switch…case: Dùng khi có nhiều trường hợp cần so sánh với một biến duy nhất.

  C#

  int ngayTrongTuan = 2; // Giả sử 2 là Thứ Hai
  switch (ngayTrongTuan)
  {
      case 2:
          Console.WriteLine("Thứ Hai");
          break; // Bắt buộc phải có break
      case 3:
          Console.WriteLine("Thứ Ba");
          break;
      // ...
      case 8: // Chủ Nhật
          Console.WriteLine("Chủ Nhật");
          break;
      default: // Trường hợp còn lại
          Console.WriteLine("Không hợp lệ");
          break;
  }
  

4.4. Phát biểu vòng lặp (Loop Statements)

• Vòng lặp for: Dùng khi biết trước số lần lặp.

  C#

  // In ra các số từ 0 đến 9 (lặp 10 lần)
  for (int i = 0; i < 10; i++)
  {
      Console.WriteLine(i);
  }
  

• Vòng lặp while: Dùng khi lặp cho đến khi một điều kiện còn đúng (có thể không chạy lần nào).

  C#

   

  int n = 0;
  while (n < 5)
  {
      Console.WriteLine(n);
      n++; // Phải có lệnh thay đổi điều kiện, nếu không sẽ lặp vô hạn
  }
  

• Vòng lặp do…while: Giống while, nhưng đảm bảo khối lệnh chạy ít nhất 1 lần.

  C#

   

  int pass;
  do
  {
      Console.Write("Nhap mat khau: ");
      pass = int.Parse(Console.ReadLine());
  } while (pass != 123); // Lặp lại nếu nhập sai
  
  Console.WriteLine("Mat khau dung!");
  

4.5. Xử lý lỗi (Try…Catch) 

• Khái niệm: Khi một lỗi nghiêm trọng xảy ra lúc chạy (ví dụ: int.Parse("abc"), chia cho 0, không tìm thấy tệp), chương trình sẽ ném ra một Ngoại lệ (Exception) và bị “crash” (dừng đột ngột).

• Công dụng: try...catch dùng để “bắt” các ngoại lệ này lại, xử lý chúng một cách an toàn để chương trình không bị dừng.

• Cú pháp:

  C#

   

  try
  {
      // Đặt mã lệnh CÓ NGUY CƠ gây lỗi vào đây
      Console.Write("Nhap so a = ");
      int a = int.Parse(Console.ReadLine());
  
      Console.Write("Nhap so b = ");
      int b = int.Parse(Console.ReadLine());
  
      double thuong = (double)a / b;
      Console.WriteLine("Thuong = " + thuong);
  }
  catch (FormatException) // Bắt lỗi nhập sai định dạng (ví dụ: nhập chữ)
  {
      Console.WriteLine("Lỗi: Bạn phải nhập số!");
  }
  catch (DivideByZeroException) // Bắt lỗi chia cho 0
  {
      Console.WriteLine("Lỗi: Không thể chia cho 0!");
  }
  catch (Exception ex) // Bắt tất cả các lỗi khác
  {
      Console.WriteLine("Có lỗi không xác định: " + ex.Message);
  }
  finally
  {
      // Khối này LUÔN LUÔN được thực thi (dù có lỗi hay không)
      Console.WriteLine("Kết thúc chương trình tính toán.");
  }
  

4.6. Sử dụng Debugger (Trình gỡ lỗi)

Đây là kỹ năng quan trọng nhất của lập trình viên.

• Breakpoint (Điểm dừng): Nhấp vào lề trái của dòng code (hoặc nhấn F9). Khi chạy ở chế độ Debug (F5), chương trình sẽ dừng lại ngay trước khi thực thi dòng đó.

• Các phím điều khiển khi dừng:

  • F10 (Step Over): Chạy dòng lệnh hiện tại và đi tới dòng tiếp theo. Nếu dòng hiện tại là một lời gọi hàm, nó sẽ chạy cả hàm đó và dừng ở dòng sau.

  • F11 (Step Into): Nếu dòng hiện tại là một lời gọi hàm, nó sẽ đi vào bên trong hàm đó và dừng ở dòng đầu tiên của hàm.

  • Shift + F11 (Step Out): Chạy nốt phần còn lại của hàm hiện tại và dừng ở dòng lệnh đã gọi nó.

• Cửa sổ theo dõi (Watch/Locals/Autos): Khi dừng tại Breakpoint, bạn có thể xem giá trị của tất cả các biến tại thời điểm đó.